Ekspertiz raporu nasıl okunur?

Ekspertiz raporu, kazalı ya da hasarlı bir aracı alırken elindeki en değerli belgedir. Ama raporun ilk bakışta renkli bir araba çizimi ve bir yığın terimden ibaret olduğu da doğru. Bu yazıda raporu bölüm bölüm nasıl okuyacağını anlatıyoruz.

Ekspertiz raporu kimden alınır?

Raporu, TSE hizmet yeterlilik belgesi olan ekspertiz işletmeleri düzenler. Yetki belgeli işletmeler, 8 yaşın ve 160.000 kilometrenin altındaki otomobil ve hafif ticari araçları satmadan önceki 10 gün içinde bu raporu almak zorunda. Raporda ekspertiz firmasının belge numarası yazar, istersen bunu kontrol edebilirsin.

Kaporta ve boya bölümü

Raporun en çok bakılan kısmı burasıdır. Aracın çizimi üzerinde her parça bir renk ya da kısaltmayla işaretlenir. Firmadan firmaya küçük farklar olsa da terimler genelde aynıdır.

Terim	Ne anlama gelir?
Orijinal	Parça fabrika çıkışı haliyle duruyor, boya ya da değişim yok.
Lokal boyalı	Parçanın sadece bir bölümü boyanmış. Genelde çizik ya da küçük göçük onarımıdır.
Boyalı	Parçanın tamamı boyanmış. Daha büyük bir onarıma işaret edebilir.
Değişen	Parça sökülmüş, yerine başka bir parça takılmış.
Plastik	Tampon gibi plastik parçalar. Boya ölçümü bu parçalarda yapılamaz.

Boya durumu genelde boya kalınlık ölçüm cihazıyla tespit edilir. Fabrika boyasından belirgin şekilde kalın ölçülen yerler, boya ya da macun yapıldığını gösterir.

Hangi parçalar daha önemli?

Kapı, kaput ve bagaj kapağı gibi sökülüp takılan parçaların boyalı ya da değişen olması genelde kozmetik bir konudur. Asıl dikkat edilmesi gerekenler aracın gövdesine bağlı olan, taşıyıcı yapının parçası sayılan yerlerdir.

• Tavan
• A, B ve C direkleri (kapıların arasındaki dikey bölümler)
• Podyeler (ön ve arka tekerlek yuvalarının iç kısmı)
• Şasi ve marşpiyeller
• Arka çamurluklar (çoğu araçta gövdeye kaynaklıdır)

Bu bölgelerde "değişen" ya da "kesme, kaynak" ifadesi görüyorsan, darbenin aracın iskeletine kadar ulaştığını düşünebilirsin. Kazalı araçta bu tek başına almamak için sebep değil, ama fiyatı ve onarım planını doğrudan etkiler.

Şasi ve gövde ölçümü

Bazı ekspertizler aracın şasi ve podye ölçülerini de kontrol eder. Ölçülerdeki sapma, aracın düz gitmemesine, lastiklerin düzensiz aşınmasına ve kaza anında güvenliğin azalmasına yol açabilir. Raporda bu bölüm varsa "ölçü dışı" bir not olup olmadığına bak.

Motor ve mekanik bölümü

Pakete göre değişmekle birlikte bu bölümde genelde şunlar yer alır.

• Motor performans testi. Motorun gücünün beklenen değerlere yakın olup olmadığını gösterir.
• Arıza kodu taraması. Aracın beynine kayıtlı hata kodları okunur. Hava yastığı, ABS ya da motor arıza kodlarına özellikle dikkat et.
• Kompresyon ve sızıntı kontrolleri. Motor içi aşınmayı ya da kafa conta gibi arızaları işaret edebilir.
• Şanzıman ve debriyaj. Vites geçişleri ve kavrama durumu.

Motor hasarlı bir araç alıyorsan bu bölüm, arızanın büyüklüğünü anlamak için kilit önemdedir. Ayrıntısı için motor hasarlı araç yazımıza göz atabilirsin.

Fren, süspansiyon ve yanal kayma

Fren testinde ön ve arka frenlerin gücü ve sağ ile sol arasındaki fark ölçülür. Süspansiyon testi amortisörlerin durumunu gösterir. Yanal kayma ise aracın düz giderken bir tarafa çekip çekmediğini anlatır. Önden darbe almış araçlarda bu üç sonuç, onarım listene ek kalem çıkarabilir.

Raporda olmayanlar

Ekspertiz raporu çok şey söyler ama her şeyi değil.

• Hasar kaydının tutarını göstermez. Bunu ayrıca sorgulaman gerekir, nasıl yapılacağını burada anlattık.
• Onarımın ne kadar kaliteli yapıldığını her zaman gösteremez.
• Raporun alındığı günden sonra oluşan arızaları kapsamaz.

Kısa kontrol listesi

1. Raporun tarihine ve ekspertiz firmasının belge numarasına bak.
2. Taşıyıcı yapıdaki parçaları ayrı ayrı kontrol et.
3. Hava yastığı ve motor arıza kodlarını gözden kaçırma.
4. Rapordaki hasarlarla satıcının anlattığı hasarın tutup tutmadığını karşılaştır.
5. Onarılacak her kalemi not al ve maliyet hesabına ekle.